• +90 212 359 73 45
  • iklimbu@boun.edu.tr

Türkiye’deki don olayları başlangıç ve bitiş tarihleri, don oluşmayan dönem: eğilimleri, değişimleri , Kuzey Atlantik ve Arktik Salınım indisleri ile ilişkileri, 1950-2013

Türkiye’deki don olayları başlangıç ve bitiş tarihleri, don oluşmayan dönem: eğilimleri, değişimleri , Kuzey Atlantik ve Arktik Salınım indisleri ile ilişkileri, 1950-2013

Ecmel Erlat (1), Murat Türkeş (2)

(1) Fiziksel Coğrafya Bölümü, Coğrafya Departmanı, Ege Üniversitesi, 35100 Bornova-İzmir, Türkiye
(2) İklim Değişikliği ve Politikaları Uygulama ve Araştırma Merkezi, Boğaziçi Üniversitesi, İstanbul, Türkiye

ÖZET: Bu çalışmada, Türkiye’de bulunan 80 istasyondan alınmış günlük en düşük hava sıcaklığı verileri kullanılarak klimatoloji; sonbahar erken donları (FFF), ilkbahar geç donları (LSF) ve don oluşmayan dönem (FFP) sürelerinin yıldan yıla ve uzun vadeli değişimleri incelenmiştir. Ayrıca Kuzey Atlantik Salınımı (NAO) ve Arktik Salınımı (AO) tele bağlantı modellerinin sözü edilmiş olan iklimsel gözlemler üzerindeki etkileri de incelemeye dahil edilmiştir. Özellikle Karadeniz Bölgesi’nde bulunan bazı bölgesel farklılıklar haricinde genel eğilimin daha gecikmeli FFF ve daha erken LSF yönünde olduğu dolayısıyla da don olaylarının oluşmadığı dönemin (FFP) gittikçe uzamaya eğilimli olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada ele alınmış dönem boyunca yapılmış olan, ülke ortalamalarından oluşan zaman serisinin doğrusal eğilim analizi LSF’nin her on yılda 0.64 gün geriye gittiğini, FFP’nin ise her on yılda 0.71 gün ileriye gittiğini göstermiştir. Yapılan karşılıklı ilişki analizleri, FFF ve LSF tarihlerinin ve FFP uzunluklarının yıldan yıla değişimlerinin büyük ölçekli atmosferik dolaşımlarla ve de NAO/AO gibi salınım şekilleriyle açıklanabileceğini ortaya çıkarmıştır. Türkiye’deki FFF günlerindeki değişimler ile NAO sonbahar indisleri ve AO indisleri arasında ters orantılı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. İstasyonların çoğu için tespit edilen benzerlik oranı katsayılarının istatistiksel olarak %1 seviyesinde kayda değer olduğu hesaplanmıştır. Türkiye’de istasyonların çoğunda LSF tarihleri ile NAO ve AO ilkbahar indisleri arasında pozitif bağlantılar elde edilmiştir. Ayrıca don oluşmayan dönemin (FFP), NAO/AO indisinin negatif olduğu dönemlerde uzamaya, pozitif olduğu dönemlerde ise kısalmaya eğilimli olduğu tespit edilmiştir.

Makalenin tamamını (İngilizce) indirmek için tıklayınız.

(Climate Research; Vol. 69: 155–176, 2016; Published online July 27)

iklimbu

HTML Snippets Powered By : XYZScripts.com
Skip to toolbar