• +90 212 359 73 45
  • iklimbu@boun.edu.tr

TÜRKİYE’DE İKLİM DEĞİŞİYOR MU ? ARDIŞIK İKİ ZAMAN DİLİMİ, 1950-1980 VE 1981-2010, İÇİN KARŞILAŞTIRILMALI İSTATİSTİK ANALİZİNE DAYALI BÖLGESEL İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ SİNYALLERİ

TÜRKİYE’DE İKLİM DEĞİŞİYOR MU ? ARDIŞIK İKİ ZAMAN DİLİMİ, 1950-1980 VE 1981-2010, İÇİN KARŞILAŞTIRILMALI İSTATİSTİK ANALİZİNE DAYALI BÖLGESEL İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ SİNYALLERİ

Murat Türkeş (1), Ceylan Yozgatlıgil (2), İnci Batmaz (2), Cem İyigün (3), Elçin Kartal Koç (2), Fidan M. Fahmi(2), Sipan Aslan (2)

(1) İklim Değişikliği ve Politikaları Uygulama ve Araştırma Merkezi, Boğaziçi Üniversitesi, İstanbul, Türkiye
(2) Orta Doğu Teknik Üniversitesi, İstatistik Departmanı, 06800 Ankara, Türkiye
(3) Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Endüstri Mühendisliği Departmanı, 06800 Ankara, Türkiye

ÖZET: Bu çalışmada, meteorolojik değişkenlerin davranışlarındaki farklılıklara dayanan; birbirinden farklı, objektif istatistiksel test metotları kullanılarak Türkiye’nin iklim bölgeleri yeniden ele alınmıştır, ve ardışık iki zaman dilimi için karşılaştırılmalı istatistiksel analiz yapılmıştır. Çalışmada, 1950-2010 yılları arasında Türk Meteoroloji Servisi’nin 244 klimatolojik/meteorolojik istasyonundan elde edilmiş toplam yağış ve minimum, maksimum ve ortalama hava sıcaklık serisi verileri kullanılmıştır. Her bir değişken için ayrı ayrı olarak K-ortalama ve aşamalı kümeleme metotları kullanılarak 1950-1980 ve 1981-2010 yılları arasında Türkiye’deki yüzey hava sıcaklık ve yağış şekilleri elde edilmiştir. Bağımlı Örneklem t-Testi (Paired-samples Student’s t-test) ve Pittman-Morgan (P-M) t-Testi uygulanarak bir periyottan diğerine geçişte serilerin ortalama ve değişkenliklerindeki potansiyel değişiklikler tespit edilmiştir. Bu çalışmanın sonuçları, sıcaklık serileri bakımından Türkiye’deki iklim özelliklerinin genelde benzer olduğunu ortaya çıkarmıştır. Bununla birlikte, iklim bölgelerinin var olan coğrafi modellerinde bazı değişiklikler vardır. İstatistiksel testler her üç sıcaklık serisinin de 1980 yılından sonra arttığını göstermiştir. En büyük değişiklikler Türkiye’nin yağış bölgelerinde gözlenmiştir: Kıtasal merkez, merkez-batı ve merkez-doğu Anadolu bölgeleri; ve kıtasal kuzey ve doğu Anadolu bölgelerinde belirgin değişiklikler vardır. Ayrıca, 1980 yılından sonra Türkiye’nin kuzey ve doğu bölgelerinde yağış miktarında artış olduğu açıkça bellidir; ancak batı, merkez ve kuzeydeki bölgelerdeki yağış miktarında çoğunlukla kuru yaz mevsimi yarı-tropik Akdeniz iklimi olarak karakterize edilen azalmalar olmuştur.

Makalenin tamamını (İngilizce) indirmek için tıklayınız.

(Climate Research; Vol. 70: 77–93, 2016; Yayımlanma: 26 Eylül)

iklimbu

HTML Snippets Powered By : XYZScripts.com
Skip to toolbar