• 0212-352-72-79
  • iklimbu@boun.edu.tr

TÜRKİYE’DEKİ KURAKLIK KARAKTERLERİNİN MEKÂNSAL VE ZAMANSAL DEĞİŞKENLİĞİ

TÜRKİYE’DEKİ KURAKLIK KARAKTERLERİNİN MEKÂNSAL VE ZAMANSAL DEĞİŞKENLİĞİ

Haim Kutiel (1), Murat Türkeş (2)

(1) Klimatoloji Laboratuvarı, Coğrafya ve Çevre Bilimleri Departmanı, Haifa Üniversitesi, İsrail
(2) İklim Değişikliği ve Politikaları Uygulama ve Araştırma Merkezi, Boğaziçi Üniversitesi, İstanbul, Türkiye

ÖZET: Kuraklık dünyanın her bölgesinde ve her zaman görülmesi olası bir olaydır. Özellikle sıcak ve kurak Akdeniz tipi iklim koşulları ve su sıkıntısı gözlemlenen yarı kurak bölgelerdeki kuruluğun ve kuraklığın doğasını ve tutarını anlamak çok önemlidir. Bu makalede, Türkiye’deki iklimsel kuraklık karakterlerinin mekâna ve zaman bağlı değişimi analiz edilmiştir.

Çalışmada bir bölgedeki kuraklığı betimlemek için kullanılan görece yeni bir yöntem olan “son yağış olayından sonra gerçekleşen en uzun yağışsız/kuru günler (DDSLR)” temel alınmıştır. Bir bölgedeki DDSLR değerlendirmesi için üç değişik ölçü birimi kullanılmaktadır: Kuraklığın şiddeti, sürekliliği ve zamana bağlı belirsizliği. Bunların değerlendirilmesiyle yıl içindeki ve yıllararası kuraklık değişimleri ortaya koyulabilmektedir. DDSLR ayrıca mevsimsel yağışların bir ölçüsü olan Akdeniz İklim İndisi (MCI) ile yakından bağlı bir özellik sergilemektedir. Analizler, Meteoroloji Genel Müdürlüğü’ne ait 69 adet klimatoloji ve sinoptik meteoroloji istasyonundan alınan 1970-2011 dönemine ait günlük yağış verileri temel alınarak yapılmıştır.

MCI ve çeşitli DDSLR ölçü birimlerinin mekânsal dağılımları ortaya konmuş ve analiz edilmiştir. Genel olarak, üç DDSLR ölçü birimi de Türkiye’nin güney bölgelerinde, Akdeniz kıyısı boyunca ve Suriye, Irak sınır bölgelerinde en yüksek düzeydedir. Bu alanlardaki kuraklık indisleri, Türkiye’nin en az yağış alan iç bölgelerine ait indislerden bile yüksektir. Diğer yandan, Türkiye’nin kuzeyinde Karadeniz kıyıları boyunca kurak olma durumu ölçüleri en düşük seviyelerdedir.

DDSLR ölçü birimlerinin MCI ile ilişkisini incelemek için, f (DDSLR) = a × ln(MCI) + b logaritmik denklemi kullanılmıştır. Hesaplanan tüm regresyonlar yüksek düzeyde önemlilik sergilemiştir. Bu sonuç, bu ölçü birimlerinin günlük verilerin olmadığı bölgelerin değerlendirilmesi için bile kullanılmasını olanaklı kılmaktadır. Son olarak her yıla ait en uzun DDSLR’in doğrusal eğilimleri hesaplanmıştır. Gözlenen eğilimler, kuru (kurak olma durumu) koşulların Türkiye’nin kuzeybatı bölgelerinde kuvvetlenmekte, doğu bölgelerindeyse azalmakta olduğunu göstermiştir.

Makalenin tamamını (İngilizce) indirmek için tıklayınız.

(International Journal of Climatology; wileyonlinelibrary.com DOI: 10.1002/joc.5040)

iklimbu

HTML Snippets Powered By : XYZScripts.com
Skip to toolbar