• +90 212 359 73 45
  • iklimbu@boun.edu.tr

Antarktika’daki buz kütlesi hızla kayboluyor

Antarktika’daki buz kütlesi hızla kayboluyor

Küresel ısınma devam ettiği sürece dünyadaki buz örtüsünün tamamen yok olması kaçınılmazdır. Özellikle Grönland ve Antarktika’daki kalın buz tabakası tamamen eridiğinde tüm dünyadaki deniz seviyesi bugünkünden 60-80 metre yukarıda olacaktır. Bu erimenin ne zaman gerçekleşeceğini öngörebilmek so derece zor bir problem. IPCC raporları erimenin bu yüzyılın sonuna dek deniz seviyesini bir metre civarında yükseltebileceğini söylüyor. Bu çoğumuzu korkutmasa da önemli bölgeleri neredeyse deniz seviyesinde olan Bangladeş gibi ülkelerle Pasifik’teki ada ülkeleri için hayati önem taşıyor. Bu nedenle bu buzullara neler olacağını öngörebilmek son derece önemli.

Kutup bölgelerindeki buzları üç ana grupta toplayabiliriz. Bunların ilki deniz yüzeyinde ve kara ile bağlantısı olmayan buz kütleleridir. Bu buz kütlelerinin kalınlığı çok fazla değildir, bu nedenle de mevsimlik olarak çok geniş alanlara yayılıp sonra da erimeleri mümkündür. Ancak bunlar denizin üzerinde olduklarından eridikleri zaman deniz seviyesini önemli miktarda yükseltmezler, aynı su bardağındaki buzun eridikten sonra suyu taşırmaması gibi.

İkinci tür buz karaların üzerindeki buzdur. Bu buz karanın üzerinde durduğu müddetçe erimesi kolay değildir. Bu buzun erimesi çoğunlukla kayarak denize düşmesi ile mümkündür. Ancak bu buzun erimesi deniz seviyesini hızla yükseltir, çünkü bu karada duran suyu denize boşaltmaya eşdeğerdir.

Üçüncü tür buz ise karaların kenarında ama denizin üzerindedir. Bu tür buzun erimesi deniz seviyesi açısından önemli bir etki yaratmaz, ama bu buz karaların üzerindeki buzun denize doğru kaymasını engellediği için çok önemlidir. Eğer karaların kenarlarındaki bu buz kütleleri olmayacak olsa, karaların üzerindeki buzun denize kaymasını engelleyecek bir şey kalmazdı.

Nature Geoscience dergisinde bu ay yayımlanan makalede İngiliz ve Alman araştırmacılar ESA’nın CryoSat-2 uydusundan aldıkları verilerle Antarktika’daki buz kütlesini inceliyorlar. Özellikle de kıtanın kenarlarındaki buz kütlesinin yer yer senede 1200 metreye yakın bir hızla kaybolmakta olduğunu gözlüyorlar. Bu hız normalde olması gerekenin neredeyse beş katına yakın bir buz kaybına karşılık geliyor. Bu çalışmaya göre 2010-2016 yılları arasında Antarktika 1400 km2’lik bir buz alanını kaybetmiş durumda.

Yukarıda anlattığımız gibi, karanın tam kıyısındaki buzların bu derece hızlı erimesi son derece tehlikeli çünkü IPCC raporlarında bu erimenin çok daha yavaş olması bekleniyordu. Eğer bu erimeye neden olan küresel ısınma dizginlenmeyecek olursa 2100 yılına kadar küresel deniz seviyesindeki artışın 3 metreyi geçebileceği öngörülüyor. Deniz seviyesindeki 3 metrelik yükselme sadece Bangladeş ve ada ülkeleri için değil ülkemiz için de önemli sorunlar yaratabilecek bir durumdur.

Hannes Konrad, Andrew Shepherd, Lin Gilbert, Anna E. Hogg, Malcolm McMillan, Alan Muir & Thomas Slater (2018) Net retreat of Antarctic glacier grounding lines. Nature Geosciencevolume 11, pages258–262 (2018). doi:10.1038/s41561-018-0082-z.

iklimbu

HTML Snippets Powered By : XYZScripts.com
Skip to toolbar