• +90 212 359 73 45
  • iklimbu@boun.edu.tr

POLONYA’DA KÖMÜR ÖMRÜ KISALTIYOR

POLONYA’DA KÖMÜR ÖMRÜ KISALTIYOR

10haber2

Polonya’nın Myslowice şehrinde bir okulda sekreterlik yapan Karolina Zolna, çocukların çok az bir hareketten sonra soluk soluğa kaldıklarını söylüyor. Bundan iki yıl önce Zolna’nın yeni doğan kızı zatürre teşhisiyle dört ay hastanede kalmış. Doktorlar sebebini bulamamış olsa da Zolna bütün bu akciğer problemlerine neden olan şeyin aşikar olduğunu düşünüyor.

Zolna’ya göre sebebi hava kirliliği. Baharın hâlâ soğuk olan ilk günlerinde, Myslowice’nin bacalarından çıkan yoğun duman tabakası şehirdekilerin yaşamlarının kömüre ne kadar bağımlı olduğunu gösterir gibi gökyüzünü pusla kaplıyor. Birkaç kilometre ilerde şehrin ana caddelerinden kırmızı beyaz bacaları gözüken kömürle çalışan enerji santralleri bulunuyor. “İnsanların yaşam alanlarına fazlasıyla yakındalar.” diyor Zolna. “Eğer bunu okuyorsanız çevre kirliliğinin insan sağlığına ne kadar zararlı olduğunu biliyorsunuzdur. Eğer çocuklarınız varsa bu durumun onların sağlığı üzerindeki etkisinden de haberdarsınızdır ve çevremizde solunum problemi yaşayan birçok çocuk var. Benim iki evladımın da akciğerlerinde sorun var.”

Avrupa Çevre Acentasından Martin Adams; “Polonya; kalp krizi, kanser, felç ve hatta bunaklık gibi hastalıklarla ilişkisi olduğu düşünülen çevre kirliliği parçacıklarının en yüksek oranda bulunduğu ülke.” diyor. Avrupanın hava kirliliği en yüksek şehirlerinden 10 tanesi Polonya’da bulunuyor. Polonya’nın bu yoğun hava kirliliğinin sebebi linyit ve kömürün çok fazla kullanılıyor olması.

G7 grubu liderleri bu hafta gündemdeki enerji politikası üzerine Polonya’da buluşuyor. Siyasi ve ekonomik güçlerin kömürü temel yakıt olarak tutmaya devam ettikleri Polonya’da temiz enerji üretimi henüz çok yetersiz bir düzeyde. Elektriğin %85’i ve ısınmanın %43’ünün kömürden elde edildiği tahmin ediliyor.

Avrupa Topluluğu, Polonya’ya parçacık kirliliği seviyesini aştığı ve nitrojen oksit sınırını geçtiği gerekçesiyle dava açtı. Bu kirliliğin küresel ısınma açısından tehlikeli olmasının yanı sıra insan sağlığına da çok ciddi zararları var. Özellikle Polonya’da yaygın olan düşük teknolojili ısıtma sistemleri birçok zehirli gaz salıyor. 2011 yılında 43000 Polonyalının olması gerekenden önce öldüğü tahmin ediliyor.

demosEuropa’dan bir uzman “Polonya’da kömürün ucuz olduğunu, kömürden elde edilen enerjinin ucuz olduğunu söylüyorlar. Ama aslında kömür bize çok pahalıya mâl oluyor.” dedi.

Bu sene maden sektöründe problem yaşamasına rağmen Polonya, kömür kullanarak Rusya’nın doğalgazına bağımlılıktan kaçındıklarını söylüyor. Kömürü destekleyen diğerleri de alternatif enerji kaynaklarına geçilene kadar en makul kaynağın kömür olduğunu belirtiyorlar.

Hava kirliliğiyle ilgili farkındalık yeni yeni elde edilmeye başlandı. 2015 yılı Hava Kalitesini Artırma Yılı olarak kabul edildi ve bölgesel yetkililerin kirliliği azaltacak önlemler almaları istenildi.

Görevliler özellikle evlerin ısıtılmasında kullanılan kömüre yoğunlaştı. Polonya’da genellikle evler soba ya da kaloriferde kömür yakılarak ısıtılıyor. Hatta bazen bu kömürün içine plastik de karıştırılıyor ve bu karışımdan sağlık açısından çok zararlı bir duman açığa çıkıyor. Bacalardan hemen hemen altı ay boyunca çıkan bu duman yakın çevrede yaşayan tüm insanların gözlerinde ve boğazlarında batmaya sebep oluyor. Çevreciler bu konuda hükümetin aldığı tedbirleri yeterli bulmuyor. Bazıları hükümeti elektrik üretimi alanında kullanılan kömürü yetkililerin bir problem olarak görmemesi konusunda eleştiriyor.

Stuttgart Üniversitesi aracılığıyla hazırlanan bir rapora göre Greenpeace kömürle çalışan enerji fabrikalarının yılda yaklaşık 5300 ölüme sebep olduğunu öne sürüyor. HEAL birliğine göre ise kömür yılda 3-9 milyar dolar civarında bir sağlık maliyetine sebep oluyor.

Çevre Bakanı danışmanlarından Bolesta, enerji sektörünün hava kalitesine bir etkisi olmadığını söylüyor. Kömür santrallerinden çıkan gaz salımları sıkı Avrupa düzenlemeriyle filtreleniyor. Elbette hiç bir kaynağın sıfır gaz salımıyla çalışamayacağını söyleyen danışman, bu salımın yasalarla düzenlendiğini belirtiyor.

Polonya’nın Elektrik derneklerinden bir uzman ise zararlı gaz salımının 1989 yılından beri çok büyük ölçüde kesildiğini söylüyor. Varşova Enerji Çalışmaları Enstitüsü Bakanı Bukowski, 25 yıl önce Komünizmin olduğu zamanla kıyasladığımızda şu an Polonya’nın çok başka bir yer olduğunu söylüyor.

Fakat HEAL’in Varşova temsilcilerinden Weronika Piestrzynska, öncelikle evlerdeki ısıtma sistemlerinden çıkan gaza yoğunlaşmanınn daha kolay olduğunu çünkü bunun insanların gözüyle görüp hissedebildikleri bir şey olduğunu söylüyor. Enerji endüstrisine geldiğimizde ise üstüne gitmesi daha zor bir problem karşımıza çıkıyor.

Polonya’nın enerji üretiminde kömürün payı yavaş yavaş azalıyor ve azalmanın devam etmesi öngörülüyor. Fakat yine de var olan fabrikaların geliştirilmesi ve yeni fabrika yapımları devam ediyor. Kömür temelli bir enerji üretiminden daha temiz bir enerji kaynağına geçmek çok da kolay bir dönem değil.

demosEuropa uzmanlarından Michalak, “Burada ihtiyacımız olan şey artan bir değişim değil, burada ihtiyacımız olan şey nereye nasıl gideceğimiz hakkında karar vermek. Ve bu durum Polonyalı siyasetçilerin yapmaya istekli olduğu bir şey değil. Komünizmden demokrasiye geçişi yaşayan ülkenin liderleri bir başka büyük dönüşüme hazır değiller.” şeklinde konuştu.

Çeviri:Tuğba Kirazlı

Kaynak: NY times

 

iklimbu

HTML Snippets Powered By : XYZScripts.com
Skip to toolbar